Avrupa Güvenlik Ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT)

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT); soğuk savaş sonrası dönemde Avrupa’nın bölünmüşlüğüne son vermek, güven ve, istikrarı sağlanmak, katılımcı devletler arasında bu amaca yönelik işbirliğini geliştirilmek amacıyla kurulan bir uluslararası örgüttür.

Kuruluş Tarihi:
AGİK: 
1975, Helsinki Nihai Senedi
AGİT : 1994, Budapeşte Zirvesi

Genel Merkez: Viyana, Avusturya

Genel Sekreter: Lamberto Zannier

Üye Sayısı: 57

AGİT Dönem Başkanlığı 2018: İtalya

AGİT Resmi Web Sitesi: osce.org

AGİT’e ÜYE ülkeler (KATILIMCI DEVLETLER)

AGİT, Avrupa, Orta Asya ve Kuzey Amerika’dan toplam 57 katılımcı üyeye sahiptir:

ABD İngiltere Monako
Almanya İrlanda Norveç
Andorra İspanya Özbekistan
Arnavutluk İsveç Polonya
Avusturya İsviçre Portekiz
Azerbaycan İtalya Romanya
Belarus İzlanda Rusya
Belçika Kanada San Marino
Bosna-Hersek Karadağ Sırbistan
Bulgaristan Kazakistan Slovakya
Çek Cumhuriyeti Kırgızistan Slovenya
Danimarka Letonya Tacikistan
Ermenistan Lihtenştayn Türkiye
Estonya Litvanya Türkmenistan
Finlandiya Lüksemburg Ukrayna
Fransa Macaristan Vatikan
GKRY Makedonya Yunanistan
Gürcistan Malta
Hırvatistan Moğolistan
Hollanda Moldova
AKDENİZLİ İŞBİRLİĞİ ORTAKLARI
  • Cezayir
  • Fas
  • İsrail
  • Mısır
  • Tunus
  • Ürdün
ASYALI İŞBİRLİĞİ ORTAKLARI
  • Afganistan
  • Güney Kore
  • Japonya
  • Tayland
  • Avustralya

AGİT TARİHÇE

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), 57 katılımcı ve 11 ortak ülkesi ile Avrupa-Atlantik ve Avrasya’daki en büyük bölgesel güvenlik örgütüdür.

Soğuk Savaş sonrası dönemde bloklar arasındaki anlaşmazlıkları azaltmak ve bununla birlikte Avrupa’nın güvenliğini sağlamak amacıyla düzenlenmiş olan “Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK)” nın bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

“Helsinki Nihai Yasası”, Helsinki ve Cenevre’de iki yıl boyunca yapılan toplantıları takiben 1 Ağustos 1975’te imzalanmış ve bununla birlikte AGİT süreci başlamıştır.

1990’ların başında Sovyetler Birliği’nin dağılması ve ideolojik kutuplaşmanın son bulmasıyla AGİK  bir ölçüde geçerliliğini yitirmiştir. Bu tarihten itibaren AGİK yeni düzene uygun olarak yenilenme sürecine girmiştir. AGİK, demokratikleşme ve insan haklarının izlenmesi gibi işlevlerine ek olarak, erken uyarı, çatışmaların önlenmesi, kriz yönetimi ve çatışma sonrası rehabilitasyon gibi alanlarda da çalışmaya başlamıştır.

Soğuk Savaş sonrası dönemin dönüm noktalarından olan 1990 Paris Şartı’yla, AGİK’in  kurumsallaşması gerektiğine karar verilmiştir. 1992 Helsinki Zirvesi’nde, bugün halen işlevsel olan kurum ve kuruluşlarının temeli atılmış, 1994 Budapeşte Zirvesi ile AGİK bir uluslararası teşkilata dönüşerek,” Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı(AGİT)” adını almıştır.

Bunun yanı sıra AGİT ülkeleri arasındaki siyasi diyaloğu parlamenter düzeye taşımayı amaçlayan AGİT Parlamenter Asamblesi (AGİT-PA) 1991 yılında kurulmuştur.

AGİT GÖREV VE FAALİYET ALANLARI

AGİT’in kapsamlı bir güvenlik anlayışı vardır. AGİT’e göre güvenliği boyutlarıve faaliyet alanları;

  • politik-askeri
  • ekonomik ve çevresel
  • insani
  • çapraz

AGİT’in faaliyetleri, çatışmaların önlenmesi ekonomik kalkınmayı teşvik etmek, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımını sağlamak, insan haklarına ve temel özgürlüklere tam saygıyı sağlamak gibi alanları kapsar.

Politik-Askeri boyut
  • Silahların kontrolü
  • Sınır yönetimi
  • Güvenlik sektöründe reform ve işbirliği
  • Çatışma önleme ve çözümleme
  • Terörle mücadele
Ekonomik ve Çevresel boyut
  • İyi yönetişim
  • Ekonomik aktiviteler
  • Çevre faaliyetleri
İnsani boyut
  • Seçimler
  • Hoşgörü ve ayrımcılık yapmama
  • Medyanın özgürlüğü
  • Hukuk
  • Azınlık hakları
  • İnsan hakları
  • Roma ve Sinti
ÇAPRAZ BOYUT
  • İnsan ticareti ile mücadele
  • Siber güvenlik
  • Demokratikleşme
  • Eğitim
  • Cinsiyet eşitliği
  • Göç
  • Gençlik

AGİT’in YAPISI

Karar Verme Organları

  • Zirveleri ve Bakanlar Kurulları
  • Daimi Konsey
  • Güvenlik ve İşbirliği Forumu

Yürütme

  • Genel
  • Sekreterlik
  • Kurumları:
    – Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Bürosu
    – Ulusal Azınlıklar Yüksek Komiserliği
    – Medya Özgürlüğü Temsilcisi
    – Saha Operasyonları

Diğer Yapılar ve Kurumlar

  • Parlamenter Asamblesi
  • Uzlaşma ve Tahkim Mahkemesi
  • Minsk Grubu

AGİT İle İlgili Organlar

  • Ortak Danışma Grubu
  • Açık Gökyüzü Danışma Komisyonu

AGİT Kararları Bağlayıcı Mıdır ?

AGİT, diğer uluslararası örgütlerden farklı olarak herhangi bir antlaşma veya sözleşme gibi hukuki bağlayıcılığı bulunan bir belgeye dayanmamaktadır. Kabul ettiği ilke ve normlar kadar, kendi idari ve örgütsel yapısı da siyasi düzeyde Bakanlar veya Devlet ve Hükümet Başkanları tarafından alınan kararlara göre şekillenmektedir.

Türkiye Üyelik Durumu

Türkiye örgütün kurucu üyelerindendir.

Yazar

Diplomat

3 yorum

  1. Geri bildirim: Uluslararası Örgütler
  2. Geri bildirim: Kazakistan Cumhuriyeti

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir